Shiv Tandav Stotram Lyrics – शिव तांडव स्तोत्रम्

श्री रावणकृतं शिव ताण्डव स्तोत्रम्

॥ ॐ नमः शिवाय ॥ 🔱 ब्रह्मांड में अगर कोई ऐसी ध्वनि है जिसमें सृजन और विनाश दोनों का संतुलन है, तो वह है “शिव तांडव स्तोत्रम्”। इसे लंकापति रावण ने तब रचा था जब उसने अपने अहंकार में कैलाश पर्वत को उठाने का दुस्साहस किया था। भगवान शिव ने अपने पैर के अंगूठे से कैलाश को दबा दिया, और उस असहनीय पीड़ा में रावण ने शिव को प्रसन्न करने के लिए जो स्तुति गाई, वही Shiv Tandav Stotram कहलाई।

यह स्तोत्र केवल शब्दों का समूह नहीं, बल्कि ऊर्जा (Energy) का विस्फोट है। इसकी हर पंक्ति में वीर रस और भक्ति रस का अद्भुत संगम है। जब आप गाते हैं “जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले”, तो आपकी जिह्वा लड़खड़ा सकती है, लेकिन आपका आत्मविश्वास (Confidence) आसमान छूने लगता है।

आने वाली महाशिवरात्रि पर भोलेनाथ को प्रसन्न करने का इससे श्रेष्ठ उपाय कोई नहीं। आइए, रावण रचित इस महास्तोत्र का पाठ करें।

जानकारी (Details)विवरण (Description)
स्तोत्र का नामशिव तांडव स्तोत्रम्
रचयितादशानन रावण
देवताभगवान शिव (नटराज रूप)
भाषासंस्कृत
विशेष दिनमहाशिवरात्रि, सावन सोमवार, प्रदोष
फलअपार धन, सिद्धि और शक्ति

Shiv Tandav Stotram Lyrics in Hindi

जटाटवी गलज्जलप्रवाह पावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुंगमालिकाम्।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम्॥१॥

जटाकटा हसंभ्रम भ्रमन्निलिंपनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि।
धगद्धगद्धगज्ज्वल ल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम॥२॥

धराधरेन्द्रनन्दिनी विलासबन्धुबन्धुर
स्फुरद्दिगन्तसन्तति प्रमोदमानमानसे।
कृपाकटाक्षधोरणी निरुद्धदुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि॥३॥

जटाभुजङ्गपिङ्गल स्फुरत्फणामणिप्रभा
कदम्बकुङ्कुमद्रव प्रलिप्तदिग्वधूमुखे।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनोविनोद अद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि॥४॥

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर
प्रसूनधूलिधोरणी विधूसराङ्घ्रिपीठभूः।
भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः
श्रिये चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः॥५॥

ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा
निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिंपनायकम्।
सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं
महाकपालिसंपदे शिरोजटालमस्तु नः॥६॥

करालभालपट्टिका धगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाधरीकृतप्रचण्डपञ्चसायके।
धराधरेन्द्रनन्दिनी कुचाग्रचित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनी त्रिलोचने रतिर्मम॥७॥

नवीनमेघमण्डली निरुद्धदुर्धरस्फुरत्
कुहुनिशीथनीतमः प्रबद्धबद्धकन्धरः।
निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः॥८॥

प्रफुल्लनीलपङ्कज प्रपञ्चकालिमप्रभा
वलम्बि कण्ठकन्धलीरुचि प्रबन्धकन्धरम्।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे॥९॥

अखर्वसर्वमङ्गला कलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाहमाधुरी विजृम्भणा मधुव्रतम्।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे॥१०॥

जयत्वदभ्रविभ्रम भ्रमद्भुजङ्गमस्फुरद्
धगद्धगद्विनिर्गमत्करालभालहव्यवाट्।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन्मृदङ्गतुंगमङ्गल
ध्वनिक्रमप्रवर्तितः प्रचण्डताण्डवः शिवः॥११॥

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोः
गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समं प्रवर्तयन् मनः कदा सदाशिवं भजे॥१२॥

कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन्।
विमुक्तलोललोचनो ललामभाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम्॥१३॥

निलिम्पनाथनागरी कदम्बमौलमल्लिका
निगुम्फनिर्भरक्षमं धूषणिकामनोहरः।
तनोतु नो मनोमुदं विनोदिनीं महानिशं
परिश्रयः परं पदं तदङ्गजत्विषां चयः॥१४॥

प्रचण्डवाडवानल प्रभाशुभप्रचारणी
महाष्टसिद्धिकामिनी जनावहूतजल्पना।
विमुक्तवामलोचनो विवाहकालिकध्वनिः
शिवेति मन्त्रभूषगो जगज्जयाय जायताम्॥१५॥

इमं हि नित्यमेव मुक्तमुक्तमोत्तमं स्तवं
पठन्स्मरन् ब्रुवन्नरो विशुद्धमेति सन्ततम्।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथागतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम्॥१६॥

पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः॥१७॥

॥ इति श्रीरावणकृतं शिवताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Shiv Tandav Stotram Lyrics in English (Hinglish)

Jataatavi galaj-jal-pravaah paavit-sthale
Gale’valambya lambitaam bhujang-tung-maalikaam |
Damaddamaddamaddamanni-naad-vaddamarvayam
Chakaara chand-taandavam tanotu nah Shivah Shivam ||1||

Jataakata hasambhram bhramannilimp-nirjhari
Vilol-veechi-vallari viraajmaan-moordhani |
Dhagaddhagaddhagajjwal lalat-patt-paavake
Kishor-chandra-shekhare ratih pratikshanam mam ||2||

Dharaadharendra-nandini vilaas-bandhu-bandhur
Sphurad-digant-santati pramod-maan-manasay |
Kripa-kataaksh-dhorani niruddh-durdharaapadi
Kwachid-digambare mano-vinodam-etu vastuni ||3||

Jataa-bhujang-pingal sphurat-phanamani-prabha
Kadamb-kunkum-drav pralipt-digvadhu-mukhe |
Madaandh-sindhur-sphurat-tvag-uttareeya-medure
Mano-vinod-adbhutam bibhartu bhoot-bhartari ||4||

Sahasra-lochan-prabhrity-ashesh-lekh-shekhar
Prasoon-dhooli-dhorani vidhoosraanghri-peeth-bhooh |
Bhujang-raaj-maalaya nibaddh-jata-jootakah
Shriyai chiraay jaayataam chakor-bandhu-shekharah ||5||

Lalaat-chatvar-jvalad-dhananjay-sphuling-bha
Nipeet-panch-saayakam namannilimp-naayakam |
Sudha-mayookh-lekhaya viraajmaan-shekharam
Maha-kapaali-sampade shiro-jataal-mastu nah ||6||

Karaal-bhaal-pattika dhagaddhagaddhagajjwal
Dhananjaya-dharee-krit prachand-panch-saayake |
Dharaadharendra-nandini kuchaagra-chitra-patrak
Prakalpanaik-shilpini trilochane ratir-mam ||7||

Naveen-megh-mandali niruddh-durdhar-sphurat
Kuhu-nisheeth-neetamah prabaddh-baddh-kandharah |
Nilimp-nirjhari-dharas tanotu kritti-sindhurah
Kala-nidhaan-bandhurah shriyam jagad-dhurandharah ||8||

Praphull-neel-pankaj prapanch-kaalim-prabha
Valambi-kanth-kandhali-ruchi-prabandh-kandharam |
Smarach-chhidam purach-chhidam bhavach-chhidam makhach-chhidam
Gajach-chhidaandhak-chhidam tamantak-chhidam bhaje ||9||

Akharva-sarva-mangala kala-kadamb-manjari
Ras-pravaah-maadhuri vijrimbhana madhu-vratam |
Smaraantakam puraantakam bhavaantakam makhaantakam
Gajaantakaandhakaantakam tamantakaantakam bhaje ||10||

Jayatvad-abhra-vibhram bhramad-bhujang-masphurat
Dhagaddhagadvini-rgamat karaal-bhaal-havyavaat |
Dhimiddhimiddhi-midhvanan mridang-tung-mangal
Dhvani-kram-pravartitah prachand-taandavah Shivah ||11||

Drishad-vichitra-talpayo bhujang-mauktik-srajo
Garishth-ratn-loshthayo suhrit-vipaksh-pakshayo |
Trinaar-vind-chakshusho praja-mahi-mahendrayo
Samam pravartayan manah kada Sadaashivam bhaje ||12||

Kada nilimp-nirjhari-nikunj-kotare vasan
Vimukt-durmati sada shiro-stha-manjalim vahan |
Vimukt-lol-lochano lalaam-bhaal-lagnakah
Shiveti mantra-muchcharan kada sukhi bhavaamyaham ||13||

Nilimp-naath-naagari kadamb-maul-mallika
Nigumpha-nirbhar-kshamam dhushnikaa-manoharah |
Tanotu no mano-mudam vinodineem maha-nisham
Parishrayah param padam tadang-ja-tvishaam chayah ||14||

Prachand-vaadavaanal prabha-shubh-pracharani
Mahashta-siddhi-kaamini janaavahoot-jalpana |
Vimukt-vaam-lochano vivaah-kaalik-dhvanih
Shiveti mantra-bhooshago jagaj-jayaay jaayataam ||15||

Imam hi nityam-eva mukt-mukt-mottamam stavam
Pathan smaran bruvan naro vishuddhmeti santatam |
Hare gurau su-bhaktim aashu yaati naanyatha-gatim
Vimohanam hi dehinaam Su-Shankarasya chintanam ||16||

Poojaa-vasaan-samaye dasha-vaktra-geetam
Yah Shambhu-poojan-param pathati pradoshe |
Tasya sthiraam rath-gajendra-turang-yuktaam
Lakshmeem sadaiv sumukheem pradadaati Shambhuh ||17||

Iti Shri Raavan-kritam Shiv Taandav Stotram Sampoornam

भावार्थ

यह स्तोत्र शिव के ‘तांडव’ (नृत्य) और उनके ‘सौंदर्य’ का वर्णन करता है:

  1. जटाटवी…: जिनकी जटाओं रूपी वन से गंगा जी की धारा बह रही है, जिनके गले में लंबा सर्प माला की तरह लटक रहा है, और जो डमरू के ‘डम-डम’ नाद के साथ प्रचंड तांडव कर रहे हैं, वे शिव हमारा कल्याण करें।
  2. फल श्रुति: रावण अंत में कहता है— जो व्यक्ति प्रदोष काल (शाम के समय) में शिव पूजा के अंत में इस स्तोत्र का पाठ करता है, भगवान शंकर उसे स्थिर लक्ष्मी (धन), रथ, हाथी और घोड़े (ऐश्वर्य) प्रदान करते हैं।

शिव तांडव के लाभ

  • आत्मविश्वास (Confidence): इसका पाठ करने से वाणी में ओज और व्यक्तित्व में आकर्षण आता है।
  • धन प्राप्ति: रावण ने इसे स्वर्ण लंका की प्राप्ति और स्थिरता के लिए भी गाया था। इसे ‘लक्ष्मी प्रदायक’ माना जाता है।
  • शत्रु विजय: यह स्तोत्र शत्रुओं और विरोधियों पर विजय पाने की शक्ति देता है।
  • कला में निपुणता: नर्तक और संगीतकार भगवान नटराज को प्रसन्न करने के लिए इसका पाठ करते हैं।

Conclusion (निष्कर्ष)

शिव तांडव स्तोत्रम् केवल रावण की पुकार नहीं, बल्कि हर उस भक्त की आवाज है जो शिव में विलीन होना चाहता है। इसकी लय (Rhythm) इतनी तीव्र है कि यह आपके सुस्त पड़े मन को भी जगा देती है।

हमारी सलाह: शुरुआत में इसे धीरे-धीरे पढ़ें। जब उच्चारण शुद्ध हो जाए, तब इसे लयबद्ध तरीके से गाएं। महाशिवरात्रि की रात इसका पाठ करना साक्षात शिव के दर्शन करने समान है।

🙏 हर हर महादेव! 🙏 क्या आप भी शिव भक्त हैं? अपनी हाजिरी लगाने के लिए कमेंट बॉक्स में “Om Namah Shivay” और “Har Har Mahadev” जरूर लिखें।

  • Hanuman Chalisa Lyrics in Hindi and English – जय हनुमान ज्ञान गुन सागर

    Hanuman Chalisa Lyrics in Hindi and English – जय हनुमान ज्ञान गुन सागर

    ॥ जय श्री राम! जय बजरंगबली! ॥ 🚩 सनातन धर्म में शायद ही कोई ऐसा घर हो जहाँ सुबह-शाम हनुमान चालीसा (Hanuman Chalisa) का पाठ न होता हो। यह केवल कुछ पंक्तियाँ नहीं, बल्कि गोस्वामी तुलसीदास जी द्वारा रचित एक ऐसा महामंत्र है, जो घोर से घोर संकट को भी काटने की शक्ति रखता है।…

  • Shani Chalisa Lyrics in Hindi and English – श्री शनि चालीसा पाठ

    Shani Chalisa Lyrics in Hindi and English – श्री शनि चालीसा पाठ

    ॥ ॐ शं शनैश्चराय नमः ॥ 🕉️ सनातन धर्म में भगवान शनिदेव को ‘कर्मफलदाता’ और ‘दंडाधिकारी’ कहा जाता है। वे हमारे कर्मों का हिसाब रखते हैं और उसी के अनुसार फल देते हैं। कई लोग शनिदेव के नाम से भयभीत होते हैं, लेकिन सत्य यह है कि वे न्याय के देवता हैं। जब जीवन में…

  • Veer Hanumana Ati Balwana Lyrics (वीर हनुमाना अति बलवाना) – Bhajan Lyrics

    Veer Hanumana Ati Balwana Lyrics (वीर हनुमाना अति बलवाना) – Bhajan Lyrics

    जय बजरंगबली! 🚩मंगलवार और शनिवार को हनुमान जी के मंदिरों में सबसे ज्यादा गूंजने वाला एक भजन है “वीर हनुमाना अति बलवाना, राम नाम रसियो रे”। यह भजन (Veer Hanumana Ati Balwana Lyrics) हनुमान जी की शक्ति और उनकी भक्ति का अद्भुत संगम है। इसमें भक्त हनुमान जी से विनती करता है कि “हे प्रभु!…

  • Best Shiv Bhajans Lyrics List (2026) – Top 10 Mahadev Songs for Mahashivratri

    Best Shiv Bhajans Lyrics List (2026) – Top 10 Mahadev Songs for Mahashivratri

    ॥ हर हर महादेव! ॥ 🔱 शिव भक्ति संगीत के बिना अधूरी है। चाहे सुबह की शुरुआत करनी हो, सावन का महीना हो, या महाशिवरात्रि (Mahashivratri) का पावन पर्व, भगवान शिव के भजन वातावरण में एक अलग ही ऊर्जा भर देते हैं। ilovebhajan.com पर हमने आपके लिए चुनकर Top 10 Shiv Bhajans की एक लिस्ट…

  • Mahamrityunjay Mantra Lyrics – महामृत्युंजय मंत्र (ॐ त्र्यम्बकं यजामहे)

    Mahamrityunjay Mantra Lyrics – महामृत्युंजय मंत्र (ॐ त्र्यम्बकं यजामहे)

    ॥ ॐ नमः शिवाय ॥ 🕉️ शिव भक्ति की बात हो और महामृत्युंजय मंत्र (Mahamrityunjay Mantra) का जिक्र न हो, ऐसा असंभव है। इसे ‘मृत्यु को जीतने वाला मंत्र’ और ‘रुद्र मंत्र’ भी कहा जाता है। यह ऋग्वेद का सबसे शक्तिशाली मंत्र है। जब जीवन में अकाल मृत्यु का भय हो, कोई असाध्य रोग हो,…

Leave a Comment

🙏 ilovebhajan को सहयोग करें

अगर आपको हमारी वेबसाइट पसंद है, तो कृपया इसे चलाने में हमारी मदद करें।

UPI QR Code